شاتکریت
مقدمه:
در سال های اخیر تعداد زیادی از سازه های بتنی در مناطق صنعتی و پتروشیمی
کشورهای مختلف دنیا در اثر عوامل مختلف دچار آسیب دیدگی و یا خرابی زود رس
شده اند.
به طور کلی به منظور اجرا و ترمیم سازه های بتنی، روش های مختلفی وجود دارد
که یکی از این روش های متداول استفاده از شاتکریت می باشد.
دراین حالت شاتکریت می تواند به جای بتن معمولی مورد استفاده قرار گیرد و
در برخی پروژه های ترمیمی نسبت به بتن معمولی مزیت های بیشتری دارد.
اجزای اصلی آن مشابه با بتن معمولی می باشد تنها تفاوت مربوط به استفاده از
زودگیر در هنگام پاشش و همچنین ریزتر بودن مصالح سنگی در بتن پاشی است.
تعریف شاتکریت
تعریف شاتکریت از نظر مؤسسه بین المللی ACI
شاتکریت عبارتست از ملات یا بتنی که با فشار و سرعت بالا به سطح مورد نظر پاشیده میشود.
در بسیاری از کارها به قالب بندی نیازی نیست و همچنین شکل های پیچیده وبا
ضخامت کم را میتوان با مصالح مناسب به طور مطلوبی اجرا نمود.
عیار سیمان این گونه بتن ها بالا و حدود 350 کیلوگرم در متر مکعب است.
کاربرد شاتکریت
-استفاده از بتن پاشیدنی هم برای اجرای جدید وهم تعمیر سازهای موجود امکان پذیراست.
مطالب مرتبط در این زمینه
تاریخچه و کاربردها
دیوارههای بتنپاشیده در تونلی که ایستگاه اُرستادال در متروی استکهلم در آن واقع شده است.
شات کریت را میتوان وسیلهای بسیار مؤثر، پایا (Durable) و اقتصادی برای
کنترل زمین، کارهایی نظیر مرمت و بازسازی سازههای بتنی و ساختمانهای
قدیمی، ساخت پوششهای بتنی نگهداری اولیه در تونلسازی، پایدارسازی شیبهای
سنگی و خاکی و پایدارسازی بسیاری از سازههای زیرزمینی دانست. همچنین شات
کریت را میتوان به عنوان ملات یا بتنی که با سرعت بالا توسط هوای فشرده
روی یک سطح پاشیده میشود تعریف کرد. شات کریت برای نگهداری زمین در
تونلسازی و معدنکاری ایدهآل است چرا که یک نگهداری سریع پس از آتشباری و
حفاری و مقاومت زودرس مناسب، که باعث میشود به زمین اجازهٔ جابهجایی را
بدهد، ایجاد میکند. از جمله مزیتهای شات کریت عدم نیاز به قالب بندی یا
قالب بندی بسیار کم نسبت به سایر روشهای نگهداری، مناسب برای سطوح نامنظم و
امکان حمل مواد برای محلهای با دسترسی مشکل میباشد. کاربرد شات کریت
تقویت شده با الیاف (Fiber Reinforcement Shotcrete) به سالهای قبل از
۱۹۷۰ میلادی بر میگردد که الیاف فولادی (Steel Fiber) به عنوان یک جزء از
شات کریت برای ایجاد شکلپذیری (Ductility) در آن معرفی شدند. قبل از ۱۹۷۰
میلادی اغلب از توریهای فولادی (Steel mesh) به این منظور استفاده میشد.
توریهای فولادی دارای مشکلات زیادی از جمله نصب مشکل و خطرناک بود. کاربرد
شات کریت در ساخت تونل و استفاده آن در دیوارها و شات کریت الیافی در
موارد کاربردی.
پس از سه دهه، پیشرفتهای قابل توجهی در روشهای اختلاط، نوع مواد افزودنی،
ماشین آلات مورد استفاده و روشهای پاشیدن روی داده است که باعث افزایش
کارایی FRS در قسمتهای هزینهای و خواص مکانیکی آن شده است و به این دلیل
به صورت گسترده در سراسر دنیا استفاده شده است.
انواع بتن پاشیده
لوله و سرلوله مورد استفاده جهت پاشیدن بتن
بتن پاشیده نام کلی است برای ملات یا بتن حاوی سیمان، ماسه و مصالح با دانه
بندی مناسب که با هوای فشرده تحت سرعت بالا روی سطح پاشیده میشود. بتن
پاشیده را میتوان به دو دستهٔ کلی از نظر روش اختلاط تقسیم کرد
مخلوط مرطوب (تَر)
مخلوط خشک
در گذشته از شاتکریت خشک به این علت که اساساً وسایل مورد نیاز در دسترستر
و ارزانتر بود و مواد خشک میتوانست برای مسافت طولانیتر حمل شود (یک
مزیت مهم در کاربردهای معدنی است)، به صورت گسترده استفاده میشد. با این
حال روش اختلاط تر دارای برتریهای مهمی از جمله کاهش پسریز، عدم نیاز به
نیروی انسانی ماهر و نیاز به وسایل کمتر در محل اجرا برای معادن زیرزمینی
است. کیفیت شاتکریت به عوامل متعددی وابسته است از جمله اپراتور، کنترل آب
مخلوط، سرعت نازل و تکنیک پاشیدن. در هر موردی توانایی و تمرین اپراتور
بسیار مؤثر است.
مزایای ماده افزودنی بتن شات کریت (بتن پاششی):
باعث کاهش ریزش مصالح میشود
باعث سهولت اجرای سقفهای قوسی شکل وانحنا دار میشود
باعث افزایش چسبندگی بتن میشود
افزودنی شات کریت باعث آب بندی سطوح و مسدود کردن سریع درزها میشود.
کاهش ضخامت لاینینگ نهایی و عدم نیاز به قالب بندی در تونلها برای
طرحهایی که تصمیم به استفاده از یک بتن پاششی به کمک ماده افزودنی بتن
شاتکریت (بتن پاششی) Fabshot_HPS بدون نیاز به لاینینگ ثانویه گرفته
میشود.
اجرای بتن پاشیده برای یک استخر شنا در شمال استرالیا
عوامل متعددی بر انتخاب نوع شاتکریت مؤثر است اما هر کدام از آنها
برتریها و مزیتهای خود را دارد و بسته به شرایط دو عملیات قابل تغییر به
هم هستند. از عوامل مؤثر در انتخاب نوع عملیات شاتکریت میتوان به موارد
زیر اشاره کرد:
عوامل اقتصادی
دسترسی به مواد و وسایل
محل عملیات
مهارت و قابلیت اپراتور
امروزه برای انتخاب روش به میزان برگشت مواد، مقدار دور ریز و خواص آن نظیر مقاومت پایداری در مقابل هوازدگی توجه بسیار میشود.
بتن پاشیده مرطوب
در این روش تمام مواد ابتدا با آب مخلوط میشود و پس از آن است که
افزودنیهای مورد نیاز بر حسب نیاز به آن اضافه میشود. در مرحلهٔ اول آب و
سایر مواد با هم به مخلوط کن وارد شده و مخلوط میشوند و پس از آن است که
سایر افزودنیها به مخلوط اضافه میشود.
بتن پاشیدهٔ خشک
در این روش ابتدا مواد به صورت خشک با درصد بسیار کمی آب مخلوط میشوند و
قبل از خروج از نازل به آنها آب اضافه میشود. در این روش بر خلاف روش
مخلوط تر، آب درانتهای مسیر و قبل از خروج از نازل به مخلوط اضافه میشود.
