چکیده:
مفاهیم اولیه استاندارد میدان آکوستیک
کمیت فشار در فراگیره در حالت تعادل در همه نقاط آن یکسان میباشد. چنانچه
در چنین فراگیره حالت تعادل در یکی از نقاط آن متزلزل شود (به عنوان مثال
فشار در یک نقطه بیشتر میشود) این حالت ناپایدار در همه جهات در فراگیره
منتشر شده به شکل موج پدیدار میشود (نظیر افتادن سنگ در آب آرام).
تندی آوا
تندی آوا که به آن سرعت ذرات فراگیره نیز میگویند درگیر با فشار آوا و
اندازه وابسته به هم میباشند. تندی آوا خود وابسته به بسامد و دامنه نوسان
ذرات است که مقداری متغیر ولی تکراری است. به این معنی که تندی آوا به
سرعت حرکت ذرات فراگیره در حول نقطه حالت تعادلشان گفته میشود. هرچه انرژی
ساماندهی آوا (یا به بیان دیگر بلندی آوا) بیشتر باشد به همان نسبت نیز
تندی و فشار آوا بیشتر میشود.
1- انتشار آوا در فضای باز و بسته
چگونگی انتشار آوا در یک فضای باز که دیواری آنرا محدود نکرده باشد تنها
بستگی به ساختمان هندسی سرچشمه دارد. از این رو کاهش شدت آوا (انرژی
آکوستیکی) که در هر ثانیه از یک مترمربع میگذرد،با فاصله آن از سرچشمه
بستگی پیدا میکند و تنها از ابعاد هندسی آن تابع است و به فرکانس بستگی
ندارد « تباهی هندسی انتشار آوا » نامیده میشود. افزون بر تباهی هندسی آوا
کاهشهای دیگری مانند تباهی در فضا (تباهی هوا – تباهی بخار آب و مه –
تباهی باد...) یا تباهی در زمین (تباهی در گل و گیاه...) نیز به شدت آوا در
کاهش میدهند. از این رو برای پیشگیری از آزاد آوا (نوفه) با بهره گیری از
تباهندههای نامبرده یا تباهندههای ویژه دیگر (مانند دیوارکهای
بازدارنده یا گذراندن سرچشمه در ژرفای زمین) کوشش میشود که آزاد نوفه را
کاهش دهند.
آوا به شیوه چشمگیری کاهش مییابد. زیرا اندازه این بازدارندهها (کوه و
تپه) چندین بار بزرگتر از طول موج آواهای بم میباشند. از این رو به خوبی
میتوان دریافت که چرا آوای قطاری که از درهها و گودیها میگذرد کمتر آزا
دهنده است تا قطاری که از دشت و کوه میگذرد. همچنین اتاقهای سمت حیاط
خانهها بیش از اتاقهای سمت خیابان آرامش دارند..
مطالب مرتبط در این زمینه
تاریخچه
شبیه سازی اثر یک دیفیوزر سه بعدی استودیو ضبط بر روی صوت
از نظر اهمیتی که آکوستیک یا علم صدا دارا میباشد میتوان انتظار داشت که
این موضوع در تاریخ علوم فیزیک جزو مطالب اساسی به شمار رفته باشد، در
صورتی که چنین چیزی نیست، زیرا در قبال تاریخ سایر علوم، تاریخ آکوستیک
قسمت از قلم افتاده و مهجوری بیش نیست. یکی از دلایل این مهجوریت تاریخی
این است که نظریه اساسی اصلی راجع به انتشار و اخذ صوت از زمانهای بسیار
قدیم در تحولات فکر بشری پیدا شده و اسلوب این فکر همان است که امروزه مورد
قبول ماست.
تولید صوت
وقتی که به یک جسم جامد ضربه وارد میسازیم، تولید صدا میکند. تحت بعضی از
شرایط صدای حاصل، بگوش انسان خوش آیند و مطبوع است و این در واقع اساس
پیدایش علم موسیقی است که سالیان دراز قبل از تاریخ ضبط صوت، موجود بوده
است، اما موسیقی، قرنها قبل از اینکه از نظر علمی مورد تحقیق قرار گیرد،
جزو صنایع ظریفه محسوب میگردید. این مطلب مورد قبول عموم است که اولین
فیلسوف یونانی که مبنای موسیقی را بررسی نموده است. فیثاغورث میباشد که ۶
قرن قبل از میلاد زندگی میکرده است.
ارتباط صوت و ارتعاش
تجربیات روزانه نشان میدهد که احساس شنیدن وقتی برای ما پیدا میشود که
شیئی که در مجاورت ما واقع شده است به ارتعاش در آید. مثلاً اگر کنار ما
جامی فلزی قرار داشته باشد چنانچه با یک قطعه فلز به بدنه جام بزنیم صدایی
از آن به گوش میرسد، و اگر با دقت به آن نگاه کنیم ملاحظه میگردد که در
حین صدا دادن لبه جام غیر واضح میباشد و این علامت ارتعاش سریع است. اگر
در این هنگام پاندول سبک وزن سادهای را به بدنه جام نزدیک کنیم ضربههای
پشت سر هم بدنه جام را روی پاندول که دلیل ارتعاش آن است بخوبی مشاهده
میکنیم. اما بعضی اوقات ارتعاش به اندازهای سریع است که با چشم دیده
نمیشود و باید با وسایل مختلف از قبیل وسیله فوق وجود آنرا در اجسام ظاهر
ساخت.
علاوه بر آزمایشهای مربوط به هوا جامدات و مایعات نیز صدا را منتقل
میکنند. هر کس میداند که با گذاشتن گوش خود بر زمین میتواند حرکت عابرین
پیاده و چهارپایان را از مسافت نسبتاً زیادی بشنود. همچنین اگر گوش خود را
به ریل راه آهن بچسبانیم حرکت لکوموتیو و قطار را ممکن است از چندین
کیلومتر بشنویم. خاصیت انتقال صوت در جامدات و مایعات قویتر از خاصیت مزبور
در گازها میباشد.
اغلب دیدهایم که با وجودیکه پهلوی ریل راه آهن ایستادهایم، صدای حرکت
قطاری را که دور از ما واقع شده است نمیشنویم، و اگر بخواهیم صدای حرکت
قطار مزبور را بشنویم یا باید گوش خود را به ریل بچسبانیم و یا اینکه یک سر
میله چوبی و یا فلزی را به ریل چسبانده و سر دیگر را روی گوش خود بگذاریم،
طوریکه در هر دو حالت استخوان خارجی گوش به ارتعاش در آید. به همین دلیل
است که دیاپازون را روی جعبه مخصوص قرار میدهند تا صدایش قوی شود.